Firma Bilgileri
ANKARA PERDER

YAŞAM CADDESİ NO:7/38 KAT: 12 AKPLAZA SÖĞÜTÖZÜ
Ankara/

Telefon: (312) 219 20 55
Fax: (312) 219 20 58


ankaraperder@tpdf.org

Ambalaj atıkları mercek altına alındı

Çevko'nun T.C Çevre ve Şehircilik Bakanlığı desteği ile düzenlediği AB'de Ambalaj Atığı Yönetim Sistemleri konulu uluslararası kongre, 26 Eylül Perşembe günü Ankara Congresium'da gerçekleştirildi


Yurtiçi ve yurtdışından uzman konuşmacıların ülkelerindeki mevcut uygulamaları aktardıkları kongrede dikkat çekilen husus “ambalaj atıklarının çöp değil ürün olduğu” idi. 

ÇEVKO Yürütme Kurulu Başkanı Ferid Ekmekçioğlu kongede yaptığı konuşmada Türkiye için çözüm önerilerini şu şekilde aktardı: “Yetkilendirilmiş kuruluş olarak yönetmeliğin öngördüğü bütün görevleri yerine getirmek için elimizden geleni yapıyoruz. Yapmaya da devam edeceğiz. Aksamalar için mazeret aramak gibi bir niyetim yok. Ancak, resme biraz daha gerçekci bakmak durumundayız. Yönetmeliğin öngördüğü yapı içerisinde yer alan kurumlardan sadece yetkilendirilmiş kurulış için yaptırım öngörülüyor. Atık üretici fertler veya ticari üniteler için bir yaptırım veya teşvik bulunmuyor. Sadece yetkilendirilmiş kuruluşların yapacağı eğitim çalışmaları ile bunun çözülmesi mümkün değil. Belediyeler için keza bir yaptırım yok. Ambalaj atıklarının çöpe gitmesini önlememiz şart. İşbirliği yapmak belediyelerin insiyatifine kalmış durumda. Lisanlı toplayıcıların seçimi belediyelerce yapılıyor ama doğru çalışan bir kontrol mekanizaması bulunmuyor. Konuya baştan itibaren çok iyi yaklaşan fevkalade iyi çalışan belediyelerimiz de var.  Bu arada kaçınılmaz bir gerçek de sokak toplayıcılarının etkinliğidir. Bu ülkemizin bir gerçeğidir. Bunların elbette sisteme bir şekilde dahil edilmesi doğru olacaktır. “

Kongernin sonunda tüm konuşmacıların katıldığı yuvarlak masa toplantısının moderatörlüğünü Marmara Üniversitesi Çevre Sorunları Uygulama ve Araştırma Merkezi Müdürü Prof. Dr. Barış Çallı yaptı. Prof. Çallı Türkiye’deki sistemin, yerel yönetimlerin ambalaj atıklarını hazırladıkları “Ambalaj Atıkları Yönetim Planları” doğrultusunda diğer atıklardan ayrı toplanması ve gerekli finansman ihtiyacının da “kirleten öder” prensibi çerçevesinde karşılanması esasına dayandığını vurguladı. Bu yaklaşımın temelde AB’deki uygulamalara benzerli gösterdiğini belirten Prof. Dr. Çallı, diğer AB üyesi ülkelerdeki sistemler ve Türkiye’den farklılıkları konusunda şu bilgileri verdi:

Belçika’da sadece geri dönüşüm açısından uygun olan ambalaj atıkları toplanmaktadır. Yakma için daha uygun olanlar için ayrı bir toplama sistemi söz konusu değildir.

Belçika’da toplanma sıklığı Türkiye’deki uygulamalardan büyük farklılık göstermektedir. Ülkemizde tüm ambalaj atıkları kapı kapı haftada bir hatta bazı bölgelerde daha da sık toplanırken, Belçika’da cam ambalaj atıkları sadece konteynerlara atılmakta, kağıt/karton ambalaj atıkları ayda bir, plastik/metal ambalaj atıkları ise onbeş günde bir evden toplanmaktadır. Bu husus maliyetlerin optimizasyonu anlamında büyük önem taşımaktadır. 

Tüm ülke örneklerinden anlaşıldığı üzere, toplamayı yaygınlaştırmayı ve etkinleştirmeyi hedeflerken, maksimizasyona değil, optimizasyona odaklanmak daha uygun olacaktır.

Benzer şekilde toplama için yapılan sözleşmelerin standardizasyonu verimlilik takibi açısından önemlidir. Yurtdışı uygulamalarda ortaya konan bu husus, ülkemizde de benzer şekilde uygulanmakta olup geliştirilmelidir.

Finansal Modeller
Joachim Quden’ın sunumunda da belirtildiği üzere, Avrupa genelinde direktifin uygulanmasında benimsenen temel prensip, “Genişletilmiş Üretici Sorumluluğu” yani EPR’dir. Avrupa’daki 30’u aşkın ülke faaliyetlerini bu prensip çerçevesinde geliştirmiştir.

Sistemin temelinde üreticilerin yer alması tüm örneklerde de ifade edildiği gibi tek sorumlu tarafın da “üretici” olduğu anlamını gelmektedir. Kanun yapıcı, yerel yönetim, atık yönetim firmaları sistemin ayrılmaz bir parçasıdır ve herkes üzerine düşeni yapmalıdır.

Ambalaj atıklarının ayrı toplanması sistemi, toplama ve ayırma maliyetlerinin standart ekonomilerde elde edilen atık gelirinden genel itibari ile daha az olması, başka bir deyişle sistemin “Eksi Değer Zinciri” oluşturması nedeni ile tek başına uygulanabilir bir sistem değildir. 

Yasal olarak vergilendirme ile bertaraf maliyetlerin artırılması düşünülebilir ancak tek başına bu yaklaşım tüketicilere çok yüksek ek bir yük getirecek ve “eksi değer”in artmasına neden olacaktır. Bu nedenle birçok farklı modelin birlikte değerlendirildiği modeller, en uygun çözümleri sunmaktadır. (Depolama vergisi, tüketiciler için attığın kadar öde prensibi ve sanayi için de EPR) Bu yaklaşım Avrupa Komisyonu’nun yapığı kapsamlı çalışmada da benzer şekilde ifade edilmektedir.

Farklı yöntemlere ilişkin en güzel örneklerden biri Hollanda’da söz konusu olmuştur. Farklı modeller denenmiş, vergi ile başlayan süreç genişletilmiş üretici sorumluluğu ile devam etmiş, bir motivasyon amacı ile oluşturulan depozito uygulaması da ulaşılan verim sonucunda kaldırılma aşamasına gelmiştir. Bu anlamda AB’deki uygulamaları, geçirdikleri aşamaları değerlendirmek, bunlardan sonuç çıkarmanın önemi bir kez daha ortaya çıkmaktadır.

Benzer bir süreç Çek Cumhuriyeti’nde de yaşanmıştır. Öncelikle “toplamanın desteklenmesi mekanizması” denenmiş ancak elde edilen sonuçlar doğrultusunda “negatif maliyetlerin desteklenmesi mekanizmasına” geçilmiştir. Bu şekilde; malzeme-fiyat dalgalanmalarında daha az etkilenme sağlanmış. Maliyetler üzerinde daha fazla kontrol sağlanmış. Depozito, Avrupa genelinde bazı ülkelerde uygulanmakta olup, bazılarında ise zaman içinde terk edilme aşamasına gelinmiştir. Gerek uygulama verimleri, gerekse de diğer yöntemlerin 5 katına varan maliyetler, böyle bir uygulamanın tek başına bir çözüm olamayacağını, sadece tüketiciler nezdinde bir farkındalık sağlamak adına fayda sağlayabileceğini göstermektedir.

Raporlama ve Dokümantasyon

Tüm ülke uygulamalarına baktığımızda “raporlama ve dokümantasyon” denildiğinde Türkiye’deki uygulamalardan farklı olarak, toplamaya ilişkin belgelerin raporlanmasından ziyade yükümlülüklerin doğru ve verimli bir şekilde bildirilmesine önem verildiği görülmektedir.

Her ne kadar ülke uygulamalarında farklı bildirim detayları söz konusudur ancak çeşitli sunumlarda da görüldüğü üzere ülkelerin yaptıkları raporlamalarda ana malzeme grupları esas alınmıştır.

Yetkilendirilmiş kuruluşlar Hollanda, Çek Cumhuriyeti gibi ülkelerde temsil ettikleri firmalar adına bildirim yapabilmektedirler.

Yetkilendirilmiş kuruluşlara, bildirimlerin ve belgelerin kontrolü amacı ile birçok yetki verilmiştir. Hatta Çek Cumhuriyeti’nde piyasaya süren firmalar, Bakanlığa olduğu gibi yetkilendirilmiş kuruluşlara da kaydolabilmektedir. Başka bir deyişle firmalar, yükümlülüklerini kendileri yerine getirecekse doğrudan Bakanlığa; yetkilendirilmiş kuruluş üzerinden yerine getireceklerse de, yetkilendirilmiş kuruluşa bildirim yapmaktadırlar. Bu şekilde Hollanda’da 400 binin üzerinde firmanın yükü Bakanlığın üzerinden yetkilendirilmiş kuruluşun üzerine kaydırılmıştır.

Romanya’da ilgili tüm tarafların denetimine yönelik bir yapı kurulmuş olup, tüm sistemin güvenliği bu yapı tarafından sağlanmaktadır. Ajans benzeri böyle bir yapı ülkemiz için de faydalı olacaktır.

Geri kazanım hedef yaklaşımının, AB direktifi ile uyumlu olması, sağlıklı bir altyapı gelişimini sağlıyor olması nedeni ile son derece önemlidir.

Tanıtım Eğitim Bilgilendirme

Tüm ülkelerde, seçilen toplama ve finansal yöntem ne olursa olsun, tüketicilerin doğru bilgilerle belirli bir sistem dahilinde bilgilendirilmesinin, sistemin sürekliliğinin sağlanması adına kaçınılmaz olduğu vurgulanmıştır.

Kongrede ayrıca çevreye duyarlı habercilik anlayışına sahip yayın yapan medya kuruluşları, ÇEVKO Vakfı Yeşil Nokta Çevreci Basın Ödülleri ile ödüllendirildi. 2013 ödüllerini; Milliyet, DHA, CNN Türk, NTV Radyo, Zaman.com.tr, Yeni Asır, Habertürk ve Olay TV ve Adana Hava Oyunları festivalinde gösteri uçağının kazası sonrasında kaybettiğimiz Gökyüzü Muhabiri Murat Öztürk’ün adına eşine Nilgün Öztürk aldı. 

01 Ekim 2013 Salı
Haberle İlgili Fotoğraflar
Büyütmek için tıklayınız.
"ANKARA PERDER" İle İlgili Diğer Haberler
Diğer Haberler